Rouw stopt niet bij de deur van de werkplek

Rouw en verlies horen bij het leven. Toch lijken we soms te verwachten dat mensen hun verdriet thuislaten zodra zij naar hun werk gaan.

Alsof je bij binnenkomst even je jas ophangt, je verlies daarnaast neerzet en vervolgens gewoon weer medewerker bent.

Maar zo werkt het niet.

Een medewerker die te maken krijgt met het overlijden van een dierbare, een scheiding, ziekte, mantelzorg, ongewenste kinderloosheid, het verlies van gezondheid of een andere ingrijpende verandering, neemt dat mee naar het werk. Niet omdat diegene dat wil, maar omdat verlies invloed heeft op alles: op concentratie, energie, gedrag, vertrouwen, belastbaarheid en het contact met anderen.

Achter iedere medewerker bevindt zich altijd een mens.

Mijn eigen ervaringen met verlies

Mijn visie op rouw en verlies is niet alleen ontstaan vanuit opleidingen of vakliteratuur. Mijn eigen leven heeft mij veel over verlies geleerd.

Toen mijn man Angelo in 2004 overleed, kwam mijn wereld tot stilstand. Hij was de vader van onze kinderen en 21 jaar onderdeel van mijn leven. Maar terwijl mijn leven volledig veranderde, bleef de wereld om mij heen gewoon doordraaien.

Na zijn overlijden volgden meer ingrijpende gebeurtenissen en verschillende vormen van verlies. Niet alleen het verlies van mensen, maar ook van vertrouwen, relaties, veiligheid, werk, een huis en het leven zoals ik dat voor mij had gezien.

Ik heb daardoor ervaren dat rouw veel breder is dan alleen verdriet na een overlijden. Rouw ontstaat ook wanneer iets of iemand van grote betekenis wegvalt. Wanneer je afscheid moet nemen van een toekomstbeeld, een rol, een relatie, gezondheid, zekerheid of een deel van jezelf.

Ook heb ik ervaren wat het doet wanneer een werkgever vooral naar functioneren kijkt en onvoldoende ziet wat er achter het gedrag van een medewerker schuilgaat.

Die ervaringen hebben mij gevormd. Ze hebben mij niet alle antwoorden gegeven, maar wel geleerd hoe belangrijk het is dat iemand werkelijk wordt gezien.

Een organisatie hoeft rouw niet op te lossen

Ik geloof niet dat een werkgever het verdriet van een medewerker moet overnemen. Een leidinggevende hoeft geen therapeut te worden en een organisatie kan een verlies niet wegnemen.

Dat is ook niet wat mensgericht werkgeverschap voor mij betekent.

Het betekent wel dat een organisatie ruimte kan maken voor de werkelijkheid waarin een medewerker zich bevindt. Dat signalen niet direct worden uitgelegd als onwil, desinteresse of slecht functioneren. Dat er een veilig gesprek mogelijk is voordat iemand vastloopt of uitvalt.

Soms zit passende ondersteuning in iets kleins: een oprechte vraag, flexibiliteit, duidelijke afspraken of iemand die na een paar weken opnieuw contact zoekt.

Niet vanuit medelijden, maar vanuit gelijkwaardigheid.

Niet alles hoeft opgelost te worden. Veel mensen willen na verlies juist graag blijven werken. Werk kan structuur, contact, betekenis en houvast geven. Maar dat lukt beter wanneer er ruimte is om tijdelijk anders te functioneren en wanneer een medewerker niet voortdurend hoeft te bewijzen dat het verlies nog steeds invloed heeft.

Verder kijken dan verzuimcijfers

Binnen organisaties wordt veel gemeten. We kijken naar functioneren, productiviteit, inzetbaarheid, verzuim en resultaten. Dat is begrijpelijk, maar cijfers vertellen nooit het volledige verhaal.

Achter verzuim kan verlies schuilgaan.Achter teruggetrokken gedrag kan verdriet zitten.Achter irritatie kan overbelasting zitten.Achter fouten kan een hoofd zitten dat tijdelijk geen ruimte meer heeft.

Wanneer alleen het zichtbare gedrag wordt beoordeeld, missen we soms wat er werkelijk aan de hand is.

Mijn visie is daarom eenvoudig: zie eerst de mens en kijk daarna samen wat er nodig en mogelijk is.

Dat betekent niet dat er geen grenzen, verantwoordelijkheden of verwachtingen meer mogen zijn. Juist duidelijke en menselijke afspraken kunnen veiligheid geven. Menselijkheid en zakelijkheid hoeven elkaar niet uit te sluiten. Wat mij betreft versterken ze elkaar.

Waarom ik dit boek ben gaan schrijven

Vanuit mijn persoonlijke ervaringen, mijn werk en mijn opleiding tot rouw- en verliesexpert groeide steeds sterker het besef dat er op de werkvloer iets ontbreekt.

Er is vaak wel goede wil, maar niet altijd voldoende kennis of houvast. Leidinggevenden willen het juiste doen, maar zijn bang om iets verkeerds te zeggen. HR-professionals zoeken naar beleid dat menselijk én uitvoerbaar is. Collega’s weten niet goed hoe zij contact kunnen maken en kiezen daardoor soms voor stilte.

Zo ontstond het idee voor mijn managementboek over rouw en verlies op de werkvloer.

Het schrijven begon vanuit een persoonlijke drijfveer, maar groeide uit tot iets veel groters. Ik wilde niet alleen beschrijven waarom aandacht voor rouw en verlies belangrijk is. Ik wilde ook laten zien hoe organisaties daar in de dagelijkse praktijk vorm aan kunnen geven.

Daarom bevat het boek ook een door mij ontwikkelde methode die binnen verschillende organisaties kan worden toegepast. Een methode waarin signalering, veiligheid, het gesprek, passende ondersteuning en borging met elkaar verbonden zijn.

Niet als strak protocol waarin iedere medewerker hetzelfde traject moet volgen. Rouw laat zich niet in een vast schema plaatsen. De methode biedt juist een basis van waaruit naar de individuele mens en de specifieke situatie kan worden gekeken.

Schrijven is ook een proces

Een boek schrijven is veel meer dan woorden achter elkaar zetten.

Tijdens het schrijven heb ik regelmatig opnieuw gekeken, geschrapt, aangevuld en aangescherpt. Sommige onderwerpen vroegen om verdieping. Andere onderdelen bleken eenvoudiger of praktischer te moeten worden uitgelegd.

Op dit moment ben ik bezig met de redactie en de visuele uitwerking. Infographics maken de samenhang tussen de verschillende stappen duidelijk en helpen om complexe processen overzichtelijk te maken.

Langzaam ontstaat het boek dat ik voor ogen had: persoonlijk zonder alleen mijn verhaal te vertellen, onderbouwd zonder afstandelijk te worden en praktisch zonder de mens in een systeem te plaatsen.

In het boek deel ik daarnaast mijn visie op de toekomst van werk en organisaties. Een toekomst waarin technologie, kunstmatige intelligentie, werkdruk en personeelstekorten steeds meer invloed krijgen. Juist in die ontwikkeling mogen we niet vergeten dat medewerkers geen producten of cijfers zijn.

Mensgericht werken is voor mij geen zachte extra. Het is een noodzakelijke basis voor organisaties die duurzaam willen blijven functioneren.

De mens achter de medewerker blijven zien

Ik heb dit boek niet geschreven omdat ik denk dat ik alle antwoorden heb. Iedere verlieservaring is anders en iedere medewerker heeft iets anders nodig.

Ik heb het geschreven omdat ik geloof dat we beter kunnen kijken, luisteren en handelen.

Omdat rouw niet stopt bij de deur van de werkplek.

Omdat een goed gesprek verschil kan maken.

Omdat beleid pas waarde krijgt wanneer een mens zich erin herkent.

En vooral omdat er achter iedere functie, ieder dossier en ieder verzuimcijfer een mens met een eigen verhaal staat.

Dat is voor mij de kern van De Mens achter de Medewerker®.